خانه > خبری > عذر بدتر از گناه احمدی نژاد، 200میلیارد دلار موجودی حساب ذخیره ارزی کجا رفته است؟

عذر بدتر از گناه احمدی نژاد، 200میلیارد دلار موجودی حساب ذخیره ارزی کجا رفته است؟


بازتاب : «موجودی حساب ذخیره ارزی صفر است، از کجا بیاورم به مترو تهران پول بدهم » همین پاسخ محمود احمدی‌نژاد کافی بود تا سوالی بزرگتر و عجیبتر از سوال نمایندگان مطرح شود : حساب ذخیره ارزی چگونه صفر شد آنهم در سالهایی که درآمد نفتی کشور به نحو بی سابقه و چشمگیری رشد داشته است و طی 7 سال گذشته، حدود 600 میلیارد دلار درآمد نفتی عاید دولت شده است و برداشت بودجه های سالیانه موجودی حداقل 200میلیارد دلاری را برای این حساب باقی گذاشته است.

تاریخچه و اهداف حساب ذخیره ارزی

به گزارش سرویس اقتصادی بازتاب حساب ذخیره ارزی که در دولت احمدی نژاد به صندوق ذخیره ارزی تغییر نام یافت، به ابتکار دولت خاتمی در قالب ماده ۶۰ قانون برنامه سوم توسعه کشور در سال ۷۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و متعاقبا آیین‌نامه اجرایی آن نیز در آبان ماه همان سال از سوی هیات وزیران به تصویب رسید. به موجب ماده (۸) آئین نامه اجرایی ماده (۶۰) اصلاحی قانون برنامه سوم توسعه، هیئتی مرکب از رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی، وزیر امور اقتصادی و دارایی، رئیس کل بانک مرکزی و ۴ نماینده به انتخاب رئیس جمهوری ( حداقل ۲ نفر از بین وزیران) به عنوان هیئت امنای حساب ذخیره ارزی جهت حسن اجرای قانون و اتخاذ تصمیم در موارد تعیین شده در این آئین نامه و موارد دیگری تشکیل شد.

حساب ذخیره ارزی اهدافی نظیر ایجاد ثبات در میزان درآمدهای حاصل از فروش نفت، توسعه فعالیت‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری و تامین مالی بخشی از اعتبار موردنیاز طرح‌های تولیدی و کارآفرینی بخش غیر دولتی را مدنظر قرار می‌داد.

بر اساس قوانین برنامه سوم و چهارم توسعه، دولت در صورتی مجاز به برداشت از این حساب است که درآمد ارزی حاصل از صادرات نفت خام نسبت به ارقام پیش‌بینی شده کاهش پیدا کند. همچنین برداشت از حساب ذخیره ارزی برای تامین کسری ناشی از عواید غیر نفتی بودجه عمومی ممنوع است..

در قانون پنج ساله چهارم توسعه مقرر شده‌است به منظور سرمایه‌گذاری و تامین بخشی از اعتبارات موردنیاز طرح‌های تولیدی و کارآفرینی بخش غیر دولتی که توجیه فنی و اقتصادی آن‌ها به تایید وزارتخانه‌های تخصصی ذی‌ربط رسیده باشد تا ۵۰ درصد حساب ذخیره ارزی از طریق شبکه بانکی داخلی و بانک‌های ایرانی خارج از کشور به صورت تسهیلات با تضمین کافی تخصیص یابد.

سید محمد خاتمی رئیس جمهور سابق کشورمان طی مصاحبه‌ای در سال 86 پیرامون حساسیت شدید در استفاده از حساب ذخیره ارزی گفته بود: وقتی حساب ذخیره ارزی به وجود آمد همه دوستان می‌دانند که من چقدر روی خرج کردن از این حساب حساسیت داشتم و مراقب بودم که حساب ذخیره از مسیر خود خارج نشود؛ به خصوص در عرصه‌های جاری هزینه نشود و معتقد بودیم که باید از سهم حساب، بخش خصوصی تقویت شود تا بتواند پشتوانه تولید کشور باشد؛ چرا که با تقویت این بخش بسیاری از مشکلات ما قابل حل خواهد بود؛ ولی وقتی مواردی مطرح شد که معوقه‌های فرهنگیان از این حساب پرداخت شود با آن موافقت شد و این یکی از کارهای بزرگی بود که در آن زمان قابل انجام بود.

دولت احمدی نژاد و صندوق ذخیره ارزی

دولت احمدی نژاد صندوق ذخیره ارزی را با مقدار قابل توجهی موجودی از دولت خاتمی تحویل گرفت و با انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی نظارت بر برداشت‌های دولت از این حساب و چگونگی هزینه کرد آنرا به حد اقل رساند. و در حالیکه کارشناسان خواستار تغییر در ترکیب هیات امنای حساب ذخیره ارزی برای کاهش قدرت دولت در برداشت از آن شدند، محمود احمدی نژاد هیات امنا را منحل و اختیارات آنرا به کمیسیون اقتصادی دولت واگذار کرد. این اقدام به تلاش وی برای برداشت راحت تر از حساب ذخیره ارزی تعبیر گردید. الیاس نادران از نمایندگان مجلس انحلال هیات امنای حساب ذخیره ارزی را غیر قانونی و بایزید مردوخی آنرا پایان کار حساب نامید.

برخی از نمایندگان مجلس اعلام کردند که وی برداشت‌های گسترده‌ای از این حساب بدون مجوز مجلس و برای پرداخت به مردمی که در جریان سفرهای استانی احمدی نژاد به او نامه نوشته بودند داشته‌است تا جاییکه این حساب به صندوق نذری تبدیل شده‌است.
همچنین دولت احمدی نژاد خواستار اختصاص ۳۰٪ از موجودی حساب ذخیره ارزی به صندوق مهر رضا شده بود. مجلس پیرامون شایعه برداشت دولت از حساب ذخیره ارزی جهت واردات میوه شب عید وزیر بازرگانی را به مجلس فرا خواندند همچنین اخباری در رسانه ها مبنی بر برداشت دولت از حساب ذخیره ارزی برای کمک به کشورهایی همچون نیکاراگوئه نیز منتشر شد.

برداشت‌های بی رویه احمدی نژاد از حساب ذخیره ارزی که منجر به افزایش شدید نرخ تورم و از دست رفتن یکی از فرصت‌های اساسی برای پیشرفت کشور شد انتقاد شدید کارشناسان را به‌دنبال داشت.میل دولت به برداشت گسترده(تا جاییکه با مجلس هفتم نیز دچار اختلاف شد) در حالی بود که بی برنامه گی و سردرگمی شدیدی در چگونگی استفاده از درآمدهای سرشار نفتی به چشم می‌خورد.

از سال 87 که محمود احمدی‌نژاد موجودی حساب ذخیره ارزی را محرمانه اعلام کرده بود، رقم این موجودی پرسشی بی‌جواب شده بود که هر مرجعی براساس برآوردهای خود رقمی را برای آن اعلام می‌کرد، چرا که محمود احمدی‌نژاد در این خصوص گفته بود این حساب برای دو، سه سال کشور موجودی دارد و ما هیچ‌وقت نمی‌توانیم برای حساب عددی بگوییم، زیرا محرمانه است. خبر محرمانه بودن موجودی حساب چندان دوامی نداشت چرا که شمس‌الدین حسینی وزیر اقتصاد حدود یک ماه پس از اظهارات احمدی‌نژاد درخصوص موجودی صندوق، رقم حساب ذخیره ارزی را 25میلیارد دلار دانست. رقمی که از سوی بانک مرکزی تایید نشد و این بانک در گزارشی آن هم یک ماه پس از اظهارات وزیر اقتصاد موجودی حساب را 23میلیارد و 175میلیون دلار اعلام کرد.

در جریان انتخابات سال 88، موجودی حساب ذخیره روند دیگری به خود گرفت. خبرهایی از منفی بودن موجودی حساب ذخیره ارزی به میان آمد و در آن روزها به جای آنکه با اعلام رقمی واقعی از موجودی حساب به این خبرها پاسخ داده شود، محمود احمدی‌نژاد با رد منفی بودن موجودی حساب در جمع خبرنگاران اعلام کرد آن چیزی که شما دیدید آن حساب تعهدی است. 

اگر حساب تعهدی حساب کنیم، باز هم بیشترین رقم موجودی در این دولت هست. در حالی که بعضی‌ها با قبل حساب نقدی را مقایسه می‌کنند. اگر حساب نقدی را مقایسه کنیم بیشترین رقم موجودی هفت، هشت، 10ساله، امروز الحمدالله در حساب موجود است و پشتیبان برنامه‌ریزی‌های کشور است. 

شاید همین تضمین ضمنی که محمود احمدی‌نژاد درخصوص موجودی حساب داد که پشتیبان برنامه‌ریزی‌های کشور باشد، عاملی شد تا طرح استفاده از تسهیلات حساب ذخیره ارزی برای حمل و نقل عمومی کشور در ماه‌های ابتدایی سال 88 مطرح شده و در مهرماه همان سال فوریت آن در صحن علنی تصویب و اواخر سال نیز به دولت ابلاغ شود. ابلاغیه‌ای که دو سال پس از آن، محور سوالی شد از محمود احمدی‌نژاد. 

سوالی که پاسخ آن موجودی حساب ذخیره ارزی را صفر به نمایش گذاشت و نگرانی‌ها درخصوص موجودی حساب ذخیره ارزی را بار دیگر پررنگ کرد. پاسخ محمود احمدی‌نژاد از سوی بسیاری نقض اظهارات گذشته وی معنی شد. در نیمه سال 89 جبار کوچکی زاده یکی از نمایندگان مجلس رقم حدودی موجودی حساب را کمتر از 10میلیارد دلار اعلام کرد. 

در پی آن، اواسط سال 90 قاسم حسینی عضو هیات عامل صندوق توسعه ملی با اشاره به اینکه «موجودی حساب ذخیره ارزی تا پایان سال 89 معادل 100میلیون دلار بوده است»، اظهار داشت: .بانک مرکزی باید آخرین موجودی را محاسبه و اعلام کرده و 50درصد آن را در اسفندماه سال‌جاری به حساب صندوق توسعه ملی واریز کند.

وی تصریح کرده بود: «بر اساس اساسنامه صندوق توسعه ملی، 50 درصد از منابع و موجودی حساب ذخیره ارزی باید به صندوق توسعه ملی واریز شود؛ ضمن اینکه اگر دولت یا مجلس در یک سال از 50درصد باقیمانده برداشتی نکند، آن 50درصد نیز به منابع حساب ذخیره ارزی در سال بعد اضافه می‌شود. 

در این میان، هر چند اساسنامه صندوق توسعه ملی از عدم دسترسی دولت به این صندوق حکایت دارد اما با خبری که محمود احمدی‌نژاد از صفر شدن موجودی حساب داده است، در کنار گزارش مرکز پژوهش‌ها از لایحه بودجه 91 به نظر می‌رسد که دولتی‌ها اکنون قصد رسیدن به صندوق توسعه ملی را دارند. 

مرکز پژوهش‌های مجلس با انتشار گزارشی تاکید کرده است که دولت در لایحه بودجه سال ۹۱ با نقض اساسنامه صندوق توسعه ملی، جواز برداشت از صندوق را صادر کرده و به عبارتی برای همه منابع حاصل از نفت در سال ۱۳۹۱ هزینه پیش‌بینی شده و حساب ذخیره ارزی به صورت عملی تعطیل شده است.

با اینحال در طول سالهای گذشته که درآمدهای نفتی به ارقامی نجومی رسیده بود حساب ذخیره ارزی میتوانست به عنوان پشتوانه ای موثر جهت توسعه سرمایه گذاری و تامین مالی بخشهای تولیدی کشور با هدف کارآفرینی و ایجاد اشتغال مد نظر قرار گیرد اما برداشتهای بی رویه و خلاف قانون دولت و از بین بردن ارکان صندوق از یک طرف و فقدان نظارتهای دقیق بر نحوه عملکرد دولت در رابطه با این صندوق از طرفی دیگر ، امروز سرگذشت تلخی را برای این صندوق رقم زده است.

Advertisements
دسته‌ها:خبری
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. No trackbacks yet.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: